|
Jonathan Franzen: Freedom... een meesterwerk
dinsdag 28 september 2010 - (cv) - Jonathan Franzen brengt in Freedom het verhaal van de familie Berglund en kadert dat in de gebeurtenissen en de rechts-liberale sfeer in The States eind 1990 tot eind 2000, grofweg genomen de George W. Bush-jaren. |
Het gebeurt niet dikwijls meer, maar nu was het goed raak. Het was lang geleden dat ik nog van mijn sokken geblazen werd door een boek: als 17-jarige door Zola’s Nana, als student door Henry Roths Call it Sleep. Claus’ Het Verdriet van Vlaanderen en Mulisch’ De Ontdekking van de Wereld horen ook in het lijstje thuis, net zoals Herzog van Saul Bellow. Het probleem is: hoe meer je leest, hoe meer blasé je wordt. Geen mooie eigenschap, maar het is niet anders. Alles vergelijk je met die eerste ervaringen van grootsheid. En dan lees je Freedom, en ben je opnieuw verloren.
Franzen componeerde een verhaal over schijn en zijn, over het contrast tussen authenticiteit en marketing praatjes. De Berglunds zijn op het eerste gezicht een leuke familie. Bij nader toezien zijn ze allemaal in min en vooral meerdere mate beschadigd in hun jeugd en mild tot zwaar depressief. Dit uiterlijk ‘gelukkig gezinnetje’ heeft een hardwerkende vader, een zorgende moeder en twee tienerkinderen. Achter deze façade zijn de Berglunds het prototype van een disfunctioneel gezin, waar iedereen een eigen agenda heeft. Vader Walter Berglund heeft ecologische aspiraties, maar knoopt zijn boodschap vast aan een wel erg shady politiek figuur. Moeder Patty leeft voor haar kinderen maar is bijzonder chagrijnig over haar afgebroken sportcarrière en voelt zich daardoor eeuwig tekort gedaan. En dan is er nog Richard Katz, de rocklegende, vriend van Walter en eerste keuze van Patty, die schrikt van zijn eigen succes. Het mooie plaatje spat verbazend snel uiteen.
Sympathie van de lezer verschuift
9 jaar ligt er tussen Jonathan Franzens vorige roman ‘The Corrections’ en deze ‘Freedom’. Tijdens de 8 eerste jaren kwam er maar met mondjesmaat wat op papier. 8 jaar van twijfel, van angst dat hij het niet meer kon. Tot hij verder bouwde op een fragment dat ‘The Corrections’ niet gehaald had, en hij eindelijk opnieuw van start kon. Franzen schotelt ons niet alleen het verhaal van deze ene familie voor, hij gaat terug naar ouders en grootouders, en voegt kinderen en buren aan het algemene plaatje toe. Die krijgen allemaal een eigen stem, het verhaal kantelt van het ene vertelstandpunt naar het volgende vertelstandpunt. Nergens werkt dat storend of verwarrend, wel integendeel. De verschillende standpunten grijpen naadloos in elkaar en maken elk personage meer compleet. De sympathie van de lezer verschuift zo meer dan eens van het ene personage naar het andere.
Naast de ‘echte’ personages, speelt de ‘geschiedenis’ en het tijdskader een minstens even grote rol in het verhaal. De lezer krijgt een compleet tijdsbeeld voorgeschoteld, en kan in de tijdsspanne van ongeveer 10 jaar waarin de roman zich afspeelt, zelfs de ontwikkelingen op gebied van technologie volgen. Daarenboven wordt het duidelijk hoe de technologische en politieke evolutie mee ons denken bepaalt. Het is hallucinant te lezen hoe goede bedoelingen gecorrumpeerd worden door zeitgeist, door een nieuwe politieke cultuur, net zo goed als door foute beslissingen, of simpel egoïsme.
De vermenging van prive sores met politieke en economische belangen leverde ooit een klassieker als Oorlog en Vrede op. Freedom van Franzen mag hier waardig naast staan.
Jonathan Franzen
Freedom
Fourth Estate
Nederlandse vertaling: Vrijheid
Prometheus
27,50 €
|
Zoek in archief
Alle artikels uit deze rubriek
|
|
Uitgelicht
|
Marleen De Geest: Het leven is kort en het laatste wat we willen is onze tijd verknoeien. Handelen en nuttige dingen doen, lijkt dan ook de boodschap. Filosoof John Hodgkinson meent nochtans dat voortdurend in de weer zijn zo zijn kwalijke kanten heeft en richtte in Londen de 'Idler Academy for Philosophy, Husbandry and Merriment' op. Daarin promoot hij nochtans alles behalve leegheid maar een leuke, leerrijke en wel gevulde vrije tijd. Marleen De Geest: De hectische wereld om ons heen heeft zen ontdekt, als idee en zelfs als product. Mocht het kunnen hij zou er zich al lang meester van hebben gemaakt. Het zal voorlopig bij een oppervlakkige omarming blijven. Zen is namelijk geen product dat u kunt kopen en zelfs geen lifestyle die een mens zich op een of andere manier kan toe eigenen. Voor wie nog nieuwsgierig is, een meer dan voorzichtige poging om zen te vatten in de woorden van boeddhistisch geleerde Daisetz Suzuki.
Meer...
Per auteur
Over Visies & Opinies
|
|
|
|
Meest gelezen
|
|
|
